Əli Qurbanov – dindar Həbs tarixi: 4 may 2026-cı il İttiham: Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3-cü (Qanunsuz olaraq narkotik vasitələri, psixotrop maddələri hazırlama, əldə etmə, saxlama, daşıma, göndərmə və ya satma külli miqdarda törədildikdə) maddəsi ilə.
2026-cı il mayın 4-də Əli Qurbanov barəsində 3 ay müddətinə həbs qətimkan tədbiri seçilib.
Saxlanılan yer: Bakı şəhəri, Sabunçu rayonu Kürdəxanı qəsəbəsindəki 1 saylı İstintaq Təcridxanası NƏTİCƏ: 2022-ci ilin sonunda Azərbaycan-İran münasibətlərində yenidən pisləşmə müşahidə olundu.
Və bu, Müsəlman Birliyi Hərəkatının (MUM) dindarlarına daha bir dəfə təsir etdi.
Qeyd edək ki, MUM sədri Tale Bağırzadə 2015-ci ildə həbs edilib, 2017-ci ildə 20 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib və 7 ildir ki, Qobustan həbsxanasında siyasi məhbus kimi saxlanılıb.
MUM-un digər on üzvü eyni vaxtda uzun müddətə azadlıqdan məhrum edilib.
İndi isə, 2022-ci ilin noyabr-dekabr aylarında daha dörd MUM üzvü narkotik saxlamaq ittihamı ilə “standart” halına gələn ittihamlarla həbs edilib.
Bununla belə, əsas təsir 2023-cü ilin yanvar ayının sonu-fevral ayının əvvəlində baş verdi: 44 MUM üzvü həbs edildi, onlardan səkkizi narkotik saxlamaqda ittiham edildi, qalanları isə 10 gündən 30 günə qədər olan müddətə “polisə müqavimət göstərərək” inzibati xətalara görə həbs edildi.
Bununla belə, Azərbaycan hakimiyyəti dayanmadı.
Mart-aprel aylarında dindarların həbsi və saxlanması üzrə ikinci və ən genişmiqyaslı kampaniyaya start verilib.
Beləliklə, 2023-cü ilin aprel ayının ortalarına kimi biz 2023-cü ilin mart-aprel aylarında həbs edilmiş 175 dindarla bağlı hesabat ala bildik.
Üstəlik, əyalətlərdə 200-ə yaxın dindarın həbsi, yəni həbs edilən dindarların sayının 370 nəfərdən çox olması barədə məlumatlar var.
Bundan əlavə, ölkədən əsasən Rusiyaya, eyni zamanda Avropa ölkələrinə mühacirət edən 40-a qədər dindar barədə də məlumat var.
Amma 2023-cü ildə dindarların həbsləri bununla da bitmədi.
May ayında dindarlara qarşı repressiyaların növbəti dalğası baş verdi və iyunun sonu və iyulun əvvəllərində 211 şiə dindarını ovlayan növbəti kampaniya başladı.
Sentyabr ayında ölkə daxilində dindarların həbslərinin növbəti mərhələsi baş verdi.
Ümumilikdə, 2023-cü ilin yanvar ayının sonu ilə dekabrın sonu arasında Azərbaycanda 535 şiə dindarı həbs edilib.
Maraqlı təfərrüatdır: həbs olunanların hamısı hakimiyyətin təbliğatı ilə “İranın agentləri” kimi tanınıb, lakin onların həbsini bu cür işlərlə məşğul olan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti deyil, Daxili İşlər Nazirliyi həyata keçirib.
Eyni zamanda bütün şiələri “narkoman” kimi həbs ediblər və onların işlərində İrana bir dənə də olsun işarə belə yoxdur.
2024-cü ildə şiələrlə bağlı vəziyyət dəyişməyib.
Şiələrin “İranın agenti” kimi həbsləri davamlı olaraq davam edirdi, xüsusən də ölkənin ikinci şəhəri Gəncədə, eləcə də ölkənin cənub bölgəsində genişmiqyaslı həbslər həyata keçirilirdi.
2024-cü ildə həbs edilən şiə dindarlarının ümumi sayı 140-a yaxın idi.
Ümumilikdə, 2023-cü ilin yanvarında genişmiqyaslı repressiyaların başlamasından sonra 2025-ci ilin dekabr ayının əvvəlinə qədər təxminən 720 şiə həbs olundu.
250-yə yaxın dindar, o cümlədən 15 ilahiyyatçı müəyyən edilərək siyasi məhbus siyahısına salınıb.
Səlahiyyətlilərin ən ağır təsiri MUM-a oldu.
Ümumilikdə MUM-un 78 üzvü həbs edilib.
2025-ci ilin sonunda Azərbaycanla İran arasında münasibətlər yaxşılaşdı və bu, şiələrlə bağlı vəziyyəti əks etdirirdi.
Onların həbsləri dayandırılıb.
Bundan başqa, 2025-ci il dekabrın 15-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Milli Məclisə Amnistiya Aktı təqdim edilib, o, dərhal təsdiqləyib və dekabrın 22-də icrasına başlanıb və dörd ay ərzində başa çatdırılmalı idi.
Amnistiya demək olar ki, yalnız dindarlara şamil edilib və yalnız 2023-cü ildə “İranın agentləri” kimi həbs edilmiş şəxslərə şamil edilib, baxmayaraq ki, onlar rəsmi olaraq AR Cinayət Məcəlləsinin 234.1-1-ci maddəsi ilə guya “narkoman” kimi təqsirli bilinərək üç il müddətinə azadlıqdan məhrum ediliblər.
Lakin bu, yalnız həbs müddəti bir neçə aydan sonra başa çatmalı olan, bəzi dindarların isə hətta bir neçə həftədən sonra azadlığa çıxmalı olan şəxslərə şamil edilib.
2026-cı il yanvarın ortalarına qədər 68 dindar, o cümlədən 8 MUM üzvü azad edildi.
Ümumilikdə, 2026-cı ilin mart ayının sonuna kimi amnistiya başa çatdıqdan sonra məlum olub ki, dekabrın 22-dən sonra siyasi motivlərlə məhkum olunmuş 122 nəfər azad edilib.
Onlardan azadlığa buraxılan 118 nəfər şiə dininə mənsub, o cümlədən “İmişli işi” adlanan cinayət işi üzrə məhkum olunmuş dörd nəfərdir.
Düzdür, azadlığa çıxan 22 dindarın adı siyasi məhbus siyahısına salınmayıb.
Məsələ burasındadır ki, xüsusilə də əyalətlərdə dindarların çoxlu həbsi ilə bağlı məlumatlar gec və ya tam olaraq bilinmir.
Lakin 28 fevral 2026-cı ildə ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsi başladı.
Bu, çoxdan İran-Azərbaycan münasibətlərinin girovuna çevrilmiş şiə dindarlarının mövqeyinə dərhal təsir etdi.
Bir anda, sanki əmrlə yenidən şiə dindarlarının, o cümlədən 2025-ci ilin dekabrında və ya daha sonra amnistiyaya məruz qalanların həbsləri başladı.
Yenə də şiə dindarları “İran agentləri” kimi həbs olundular, lakin bu, həm ölkə daxilində, həm də xaricdə yalnız təbliğat məqsədi daşıyırdı.
Bu arada eyni narkotik istifadəsi ittihamları istintaq materiallarında bir daha öz əksini tapıb.
Ümumilikdə, fevralın 28-dən 2026-cı il may ayının əvvəlinə qədər 220-dən çox şiə dindarı həbs edilib.
Təəssüf ki, həbs edilmiş bütün şiə dindarlarının adlarını öyrənmək son dərəcə çətin işdir və xeyli vaxt tələb edir.
Belə ki, hazırkı siyahıda 182 dindar və ya Azərbaycanda siyasi məhbusların ümumi sayının 55 faizi var. 212 10 №-li QRUP TƏRTƏR İSİNƏ HƏKİM EDİLDİ – 8 nəfər Tərtər işinə aydınlıq gətirildi Baş prokuror, Müdafiə Nazirliyi, Daxili İşlər Nazirliyi və Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti 2017-ci il mayın 7-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin xüsusi təyinatlı hərbi qulluqçuları və xüsusi təyinatlı birləşmələrinə güzəştə gedən bir qrup hərbi qulluqçu və mülki şəxslərin aşkarlanması ilə bağlı birgə məlumat yayıb. Qüvvələr (sadəcə «maddi maraqların» təmin edilməsi üçün).
Faktla bağlı hüquq-mühafizə orqanları Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 274-cü (dövlətə xəyanət) maddəsi ilə cinayət işi açıb, adıçəkilən qurumların üzvləri ilə birlikdə xüsusi istintaq qrupu başlayıb.
2017-ci il mayın 7-də təkcə hərbçiləri deyil, həm də cəbhə xəttinə yaxın kəndlərin mülki sakinlərini əhatə edən həbs dalğası əsasən Tərtər rayonuna yönəldi.
7-8 may 2017-ci il tarixlərində mətbuatda bir sutka ərzində 47 həbs barədə məlumat verilsə də, onlar məhbusların adlarını açıqlamayıblar.
Həmin tarixdən sonra mətbuat həbslərlə bağlı xəbərləri dayandırdı, lakin cəbhə bölgəsindən gələn hələ də təsdiqlənməmiş məlumatlara görə, 2017-ci il mayın 17-nə kimi həbs olunanların sayı 400-ə çatıb.
İnsanları evlərindən və ya iş yerlərindən aparırdılar.
Həbslər təqsirləndirilən şəxsə vəkil verilmədən, həbs qətimkan tədbiri məhkəmə qərarı olmadan həyata keçirilirdi.
Bu həbslər barədə məlumat verən jurnalistlər və redaktorlar “dövlət sirrini yaymamaq” üçün Baş Prokurorluğa çağırılıb.
16 may 2017-ci il tarixindən İPD artıq işgəncə ilə öldürülən şəxslərlə bağlı məlumat almağa başlayıb.
Sonda istintaqsız və məhkəməsiz qətlə yetirilən 11 nəfərin ölümü ilə bağlı məlumat verilib.
Meyitlər öldürülənlərin ailələrinə verilməmiş, işgəncələr altında eybəcər hala salınmış meyitlərin görünməməsi üçün bu şəkildə basdırılmışdır.
Bununla belə, bəziləri yaxınlarının eybəcər bədənlərini görməyə müvəffəq olublar.
2018-ci ildə qapalı sınaqlar keçirildi.
Hərbi prokuror Xanlar Vəliyev 78 Azərbaycan vətəndaşına qarşı uydurma ittihamlar irəli sürüb.
