2024-cü il iyulun 22-də Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin əməkdaşları tərəfindən Bala Kolatan kəndində Azərbaycan vətəndaşı İqbal Əbilov saxlanılıb. Əbilovun yaxınlarının verdiyi məlumata görə, o, əmisi oğlunun toyunda iştirak etmək üçün iyunun 14-də Azərbaycana gəlib. İyunun 22-də Bala Kolatana gələn Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin əməkdaşları Əbilovu Masallı rayon Dövlət Mühafizə İdarəsinə aparıb və orada 6 saat dindirilib. İyunun 27-də Bakıdan Buxarestə uçmaq istəyəndə (Belarusa gedərkən) onu təyyarəyə buraxmayıblar, pasportu və 2 telefonunu götürüblər. İyulun 22-də Əbilov pasportunu və telefonlarını qaytarmaq adı ilə yenidən Masallı rayon Dövlət Mühafizə İdarəsinə çağırılıb. Lakin yaxınlarına xəbər vermədən Əbilov Bakıya aparılıb.
Ombudsmanla əlaqə saxladıqdan sonra onun valideynlərinə bildirilib ki, Əbilov Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 274-cü (dövlətə xəyanət), 281.3-cü (dövlət əleyhinə yönələn ictimai çağırışlar, xarici təşkilatların və ya onların nümayəndələrinin göstərişi ilə törədildikdə), 283.1-ci (milli, irqi, sosial və ya dini nifrət və düşmənçiliyin salınması) maddələri ilə şübhəli bilinir.
Əbilovun qohumlarının dediyinə görə, o, qondarma ittihamlarla saxlanılıb və onun təqib edilməsinin əsl səbəbi müxtəlif milli azlıqlar, o cümlədən Azərbaycan talışları ilə bağlı apardığı araşdırmalardır.
2024-cü il iyulun 24-də Bakı şəhərində məhkəmənin qərarı ilə (4(009)-388/2024 saylı qərar) İqbal istintaq zamanı qohumları ilə görüşmək imkanı olmadan 4 ay müddətinə həbs edilib. İşlə bağlı hər hansı sənədin, hətta qohumları ilə də paylaşılması da qadağandır.
31 iyul 2024-cü il tarixdə 4(009)-388/2024 saylı qərardan apellyasiya şikayəti təmin edilməmişdir.
2024-cü il avqustun 7-də ailə ilə görüş və telefon danışıqlarına qoyulan qadağanın aradan qaldırılması tələbi rədd edildi.
20 avqust 2024-cü ildə əvvəlki qərardan verilən apellyasiya şikayəti təmin edilməyib.
31 avqust 2024-cü ildə İqbalın ev dustaqlığına köçürülməsi tələbi rədd edildi.
2025-ci il fevralın 26-da İqbal Əbilovun işi üzrə ilk məhkəmə iclası keçirilib.
İclas qapalı formatda, münsiflərin onlayn iştirakı ilə keçirilib.
Sonrakı dinləmələr 7 mart, 2 may və 12 may 2025-ci il tarixlərində keçirilib. Bu iclaslar zamanı İqbal bir daha ona qarşı irəli sürülən bütün ittihamları rədd edərək, təqsirsizliyini qətiyyətlə müdafiə edib. İttiham tərəfi də öz növbəsində 19 il həbs istəyib.
2025-ci il mayın 20-də məhkəmə yekun hökmünü – 18 il həbs cəzası verdi.
İqbal Əbilov Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsi ilə ona qarşı irəli sürülən hər üç ittiham üzrə əsassız olaraq təqsirli bilinib:
- Maddə 274 – Dövlətə xəyanət
- Maddə 281.3 — Xarici təşkilatlar və ya onların nümayəndələri adından dövlətə qarşı açıq çağırışlar
- Maddə 283.1 — Milli, irqi, sosial və ya dini nifrət və düşmənçiliyin qızışdırılması
26/05/2025, Umbaki Təcridxanası– İqbal Umbaki Təcridxanasına köçürülüb.
17/07/2025, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi– İlkin baxış iclası İqbal və ya onun iştirakı olmadan keçirilib
vəkillər. İclas onlayn rejimdə keçirilib və vəkillərin iştirakına icazə verilməyib.
01/08/2025, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi– Apellyasiya məhkəməsi əvvəlcədən xəbərdarlıq edilmədən təxirə salındı.
Tərəfdarlar təxirə salındığını ancaq çatanda öyrəndilər; vəkillər daha sonra təsdiqləndi
məhkəmə katibi. Səbəb: prokuror məzuniyyətdədir.
25/09/2025, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi– Dinləmə açıq elan edildi, lakin gözlənilmədən keçirildi
İqbalın məhkəməyə gətirilməsi üçün nəqliyyat olmadığı üçün onlayn. Nəzərə almaq üçün kifayət qədər vaxt olmadı
bütün hərəkətlər; əlavə dinləmə təyin edilib.
02/10/2025, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi– İqbal o vaxtdan bəri ilk dəfə şəxsən iştirak etdi
Noyabr 2024. Dinləmə ictimaiyyətə qapalı keçirildi; boyu qandallı qaldı.
Sessiya iş saatlarından keçdi, ona görə də başqa dinləmə təyin olundu.
23/10/2025, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi– Apellyasiya 18 illik cəzanı qüvvədə saxladı. Vəkillər hazırladılar
sənədləri Azərbaycan Ali Məhkəməsinə təqdim etmək.
12/11/2025– İqbal Bakıdakı 12 saylı Cəzaçəkmə Müəssisəsinə köçürülüb.
İqbal Əbilov (1989-cu il təvəllüdlü) elmi tədqiqatçı, “Talış Milli Akademiyasının carçısı”nın baş redaktoru, Talış Milli Akademiyasının üzvüdür.
İqbal Əbilovun ətraflı tərcümeyi-halı üçün bura klikləyin
Erkən uşaqlıqdan İqbal Belarusda yaşayır. 2012-ci ildə Belarus Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsini bitirib. Daha sonra akademik fəaliyyətini davam etdirərək həmin fakültədə magistratura (2013) və doktorantura pilləsini (2016) bitirmişdir. Sonrakı yeddi il ərzində o, BDU-da və Belarus Hüquq İnstitutunda dərs deyib. Onun Cənubi Qafqaz, Türkiyə və İran tarixi və etnoqrafiyası sahələrində nəşrləri var.
Talışların elmi tədqiqinə həsr olunmuş beynəlxalq elmi jurnal olan “Milli Talış Akademiyasının carçısı”nın baş redaktorudur. TNA sırf elmi təşkilatdır, siyasi fəaliyyətdə iştirak etmir və siyasi bəyanatlar vermir.
